Dünyada enerji fiyatları tavan yapmış, tarımsal üretim azalmış, kuraklık cabası. Daha dün sanayide kullanılan doğalgazın fiyatına 50,8, konutlarda kullanılana % 20,4 zam gelmiş. Hala suçlu dış mihraklar. Gübre krizi almış başını gitmiş, hayvancılıkta sorunlar diz boyu yerli gübre için elleri sıvayalım, ithal yemi azaltmanın yolunu bulalım, verimsiz toprakları iyileştirelim, iklim ile değişen ürün desenini yeniden planlayalım. Bir tanesi bile gündemde yok.
Enflasyon rakamları açıklandı TUİK’e göre % 80, İTO’ya göre 20 puan fazla. Üretici fiyat endeksi hepsinden fazla % 140 düzeyinde. OPEC petrol üretimini % 20 kısacağını açıkladı. Rusya Avrupa’nın gaz vermeyi tamamen durduracağını açıklaması ardından Almanya Ekonomi Bakanı Robert Habeck “sıfır nükleer politikasının askıya alınması gerektiği” yönünde bir açıklama yaptı. Avrupa alabileceği her türlü önlemi alıyor, Türkiye kafayı kuma gömmüş, hayat bize güzel.
2022 FRAGMANDI KITLIK FİLMİ 2023’DE VİZYONDA
Belçika’da hatta tüm Avrupa’da enflasyon rakamları çift haneliyi yakalamak üzere. Ukrayna tahılı 2023 yılında muhtemelen % 50 düşecek. Dünya yeni yıla gazsız, tuzsuz, tahılsız giriyor. Avrupa her türden tasarrufta mutabakat sağlarken bizde tık yok. Biz de havalar iyiymiş gibi çok rahatız. Tarımsal ürün ihracat yapanlara gün doğdu, iç pazara yok dışarı çok. Avrupa politika değiştirdi üretmiyor, daha uygun fiyata Türkiye’den almak istiyor. Biz de buna seviniyoruz. Gelişmiş ülkeler; enerjisini daha katma değerli ürünleri üretip daha çok kar elde etmek için kullanıyor. Gazın kemeri sıkılıyor.
GÜBRE YOKSA VERİM YOK KITLIK VAR
Türkiye çeşitli sebeplerden zaten gübreyi yüksek fiyata satın alıyordu şimdi daha da artacak. Türkiye’deki gübre sanayicileri bu yıl % 30 daha az gübre kullanıldığından bahsediyor. En iyi yıl diye naralar atılan 2022 buğday rekoltesi 18 milyonu aşmayacak gibi duruyor. Seneye daha az sertifikalı tohum daha az gübre nedeniyle en iyi ihtimalle üretimde %30 kayıp yaşanacak. Bilinenin aksine Türkiye toprakları oldukça verimsiz. Gübre toprağın besini, gübresiz toprak verimsiz.
Gübre yoksa buğday yok ekmek yok, pasta yok.
Gübre yoksa yem yok, sığır yok, et yok, kebap yok
Gübre yoksa buğday yok, makarna yok, baklava yok.
2023 ÇOK AÇ GEÇECEK
Avrupa’nın enerji yoğun sanayi üretimi, Ukrayna Rusya savaşı nedeniyle kesilen Rus petrolü ve doğalgaz sebebiyle nitrojen üretimini de azalttı. Nitrojen doğalgaz ile amonyağa çevrilip birçok endüstride üretim yapılabilmesini sağlıyor. Nitrojen havacılıkta yoğun kullanılıyor, uçak lastiklerinin yüksek sıcaklıkta yanmaması için nitrojen ile şişirilmekte.
AVRUPA’DA GÜBRE FABRİKALARI KAPATILIYOR
İngiltere merkezli, CF Fertilizers UK piyasa koşulları ve enerji maliyetleri nedeniyle Billingham kompleksindeki amonyak üretimini geçici olarak durdurdu. Söz konusu tesislerde 1,5 milyon tondan fazla gübre ve yan sanayi ürünleri üretiliyor. İngiltere gübre pazarının %40’ı bu fabrikada üretiliyordu. İngiltere, doğal gaz ve karbon fiyatları nedeniyle amonyak üretmenin ekonomik olmadığını açıkladı. Amonyak yoksa gübre yok. Amonyak üretiminin bir yan ürünü olan CO2 üretimi de durmuş durumda. CO2 yani karbondioksit tıp, gıda, sanayi, sera ve gübre alanlarında kullanılıyor. Şimdi tüm bu sektörler risk altında. Gıdaların taşınması, muhafazası, gübre, sera faaliyetleri, hastaneler her bir alanda karbondioksit sıkıntısı yüzünden maliyetler yükselecek. 2022’de fragmanı yayınlanan kıtlık 2023’te gerçek anlamda can alacak.
GÜBRE KULLANIMI DÜŞERSE REKOLTE DÜŞER
IFA küresel gübre kullanımının 2022’de % 10’den fazla düştü, 2023 yılında %15’dan fazla düşebileceğini açıkladı. Avrupa’nın Nitrojen kapasitesi % 25 kısıtlandı. Artan gaz fiyatları yüzünden azotlu gübre kapasitesi %25 düştü. Uluslararası Gübre Derneği, azalan gübre kullanımı sonucu tüm dünyada verimin düşeceğini dolayısıyla gıda fiyatlarının artıp gerçek bir açlığın yaşanabileceğini ifade etti.
AVRUPA’DAKİ KURAKLIK AFRİKA’YA AÇLIK DEMEK
Avrupa son 400 yılın en kurak yılını yaşadı, seller de tarımı oldukça olumsuz etkiledi. Bu yıl tarımsal üretim kıtada %30’dan fazla rekolte kaybına neden oldu. Gübre kullanımındaki azalma, artan enerji fiyatları, kuraklık Avrupa’da üretilen tarımsal ürünlerin miktarını azaltıyor. Bazı ülkeler fazla enerji kullanıp tarımsal ürün üretmektense ürünleri Türkiye gibi ülkelerden ithal edip gazını katma değerli ürünleri üretmek için kullanmayı tercih ediyor. Tam bu noktada Avrupa, Amerika gibi zengin ülkeler daha çok tarımsal ürün ithal edince Sahra Altı yoksul Afrika ülkelerine gıda kalmıyor. Hem gıda fiyatları yükseliyor hem de gıdaların miktarı azalıyor. Zaten borç içinde boğuşan yoksul ülkeler için 2023 gerçek bir açlık yılı.
Pakistan’daki sel felaketinin zararı 10 milyar dolar, tarımsal üretimin yarısı yok oldu.
AVRUPA’YA AYÇİÇEĞİ YAĞI İHRACATI FIRSAT MI
Bulgaristan’da domatesin kilosu 1 lira 50 kuruş. Türkiye’den uygun fiyata alınan domates Bulgaristan’a lezzet katıyor. İhracatçılara gün doğdu Avrupa pek çok gıdayı üretmeyip bizim gibi uygun fiyata üretenlerden alıyor. Gıdalar bu şekilde neredeyse bedavaya geliyor. İhracatçılara seviniyor ihracat yaptık diye.
İHRACATI OLAN ÜRÜNDE FİYATLAR YÜKSELİYOR
İhracat yapılan ürünlerde fiyat yükseliyor. Başa döndük ucuza mal ihraç etmek gelişmiş ülkelerin hamallığını yapmak. İç pazarda azalan ürün nedeniyle gıda fiyatları yükselecek. Zaten yüksekti daha da yükselecek. Gelişmiş ülkeler özellikle stratejik ürünlerde iç pazardaki fiyatların maniple edilmemesi için belirli bir kota koyuyor. Örneğin bu yıl iç pazarda 100 ton tereyağına ihtiyaç var. 100 bin ton tereyağı iç pazara ayrılıyor kalanına ihracat izni veriliyor. Bu sayede hem halk korunuyor hem de uzun vadede üretim planı korunmuş oluyor. En önemlisi çiftçinin gelir standardı korunuyor.
AVRUPA DURDU
Avrupa zorunlu olmadıkça duş almıyor, bahçe sulamıyor, araba kullanmıyor, kuaföre gitmiyor hatta gereksiz yere gülüp ortam ısısını artırmıyor. Kısabileceği her alanda enerjisini en verimli şekilde kullanmaya çalışıyor. Amaç uzun vadede Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltmak kısa vadede kışın zemheride donmamak.
TÜRKİYE ÖNLEM ALMAK İÇİN NE BEKLİYOR
Dünyada enerji fiyatları tavan yapmış, tarımsal üretim azalmış, kuraklık cabası. Daha dün sanayide kullanılan doğalgazın fiyatına 50,8, konutlarda kullanılana % 20,4 zam gelmiş. Hala suçlu dış mihraklar.
Gübre krizi almış başını gitmiş, hayvancılıkta sorunlar diz boyu yerli gübre için elleri sıvayalım, ithal yemi azaltmanın yolunu bulalım, verimsiz toprakları iyileştirelim, iklim ile değişen ürün desenini yeniden planlayalım. Bir tanesi bile gündemde yok. Fiyat mı arttı, baskıla, regüle et, görev zararı yaz dön dolaş faturayı halka ödet.
Kötü sebepten de olsa madem Türk tarımı için ihracatta bir fırsat var iç pazardan kesim dışa satacağımıza neden üretimi artırmıyoruz. Neden topraklarımıza bakmıyoruz. Hemen başlasak bir yıla 2 milyon hektar bakımlı tarım toprağı hazırlayabiliriz. Uygun fiyattan köylüye dağıtılır, üretim miktarı artırılır, gıda fiyatları düşer. Lojistik altyapısı çalışılsa, taşıma, depolama, gübre, ilaç maliyetleri üzerine çalışılsa. Türk tarımı şahlansa.
Türkiye hala elle tutulur bir önlem almış değil. Karadeniz Tahıl Koridoru ile Ukrayna Rusya buğdayının dünyadaki gıda sorunlarını çözeceğini zanneden tarımdan bihaberler gelmekte olan gerçek kıtlığın ciddiyetinin farkında değiller belli ki.
Ne tarımda ne enerjide herhangi bir önlem yok.
Alınan tek önlem gece yarısı zamları….
